محمد محسن کشمیری «قانی»
کلیات قانی عبارت است از چهار مثنوی، پنج قصیده، یکصد و شصت رباعی، و مجموعه ی غزلیاتش بیش از پنج هزار بیت دارد.
از اوست:
کسی غیر از سیه چشمان نداند پارسا ما را
که جز ابروی خوبان نیست محراب دعا ما را
¯
دیده نهان داشت نقش آن کف پا را
اشک به مردم نمود رنگ حنا را
¯
رو به شهر آوردن از راه خرد دیوانگی ست
بسکه شد از سنگ طفلان خانه در صحرا مرا
¯
ما اهل غربتیم و به خلوتسرای ما
جز نقش پای ما نبود بوریای ما
¯
چشم مخمور تو گر ناگاه افتد سوی آب
تا قیامت مست سازد میکشان را بوی آب
چشم عاشق قدر بخشد قامت معشوق را
سرو کی قد برفرازد گر نباشد جوی آب؟
گریه و تزویر زاهد را نسازد رو سفید
کی رود داغ سیه کاری ز شست و شوی آب؟
حرف من ورد زبان من بود، فانی مدام
تشنه لب را نیست بر لب غیر گفت و گوی آب
¯
بیت زلف و مصرع قد خواندم و از دیوان حسن
کردم از سی جزو مصحف یک الف لام انتخاب
¯
روشن نشد سواد من از دیدن کتاب
زین پس ریاض روی توام در نظر بس است
¯
دیدن به چشم دل همه عالم چه مشکل است
آئینه ای که داشت سکندر همین دل است
¯
قامت ما در غم ابروی جانان شد کمان
داغ دل زهگیر ما و آه حسرت تیرماست
¯
جز خیال چشم مستت در دلم اندیشه نیست
هیچکس را باده ای خوشتر ازین، در شیشه نیست
¯
ما خود از ضعف به کویش نتوانیم رسید
یاد ما گر نکند کس ز فراموشی نیست
¯
همه بردند آرزو در خاک خاک دیگر چه آرزو دارد
آسمان از برای اهل زمین شربت مرگ در سبو دارد
¯
نتوان کرد شکایت ز قد او فانی هر چه آمد به سر ما همه از بالا بود
¯
ساغر به خنده لب نگشاید درین بهار
تا خون دل ز دیده ی مینا نمی رود
¯
ما آنچه دیده ایم ز رویت کسی ندید
آئینه هر که یافت سکندر نمی شود
¯
موی سفید خنده ی صبح اجابت است گشتیم پیر بر در او تا دعا رسید
¯
در بحر وجود خویشتن را چون موج در اضطراب دیدم
¯
هر سحر کز شیشه در ساغر شراب انداختیم
آب حسرت در دهان آفتاب انداختیم
¯
نو بهار آمد به سیر گلشن هندوستان
زیبد ار طوطی به جای پر برآرد برگ پان
بسکه سوسن میکند باده زبان وصف چمن
دور نبود گر ز حیرت غنچه را واشد دهان
¯
چشم معشوق و دل عاشق شدند از باده مست
شیر و آهو باهم افتادند خوش در دام می
فعلن آنچه در این وبلاگ منتشر می شود تحقیق جامعی است درباره ی شعر فارسی در هند و سند، که توسط دکتر هرومل سدارنگانی انجام گرفته و سال ها پیش به انتشار رسیده،اما از آنجایی که این کتاب ارزشمند در دسترس همگان نیست و چاپ مجدد نشده، تصمیم گرفتیم مطالب این کتاب را به طور کامل در وبلاگی قرار دهیم تا همه علاقه مندان بتوانند از این کتاب استفاده کنند. در زیر مقدمه مولف را می خوانید.